Understanding Prejudice
Understanding Prejudice
Return Home

Reading Room

Exercises and Demonstrations
Multimedia Center
Teacher's Corner
Directory of Experts
Organizations
Links on Prejudice
About Us
Privacy Policy
Contact Us

Reading Room
Önyargı Psikolojisi: Genel Tanıtım

Açık ve Örtük Yanlılıklar

Sterotip araştırmalarının kökeni, 100 üniversite öğrencisinden on ayrı sosyal grubun en tipik özelliklerini yazmalarının istendiği, Daniel Katz ve Kenneth Braly (1933) tarafından yapılmış bir araştırmaya dayanır. Öğrenciler, zenciler (öğrencilerin %84’ü tarafından batıl ve %75’i tarafından tembel olarak tanımlanmışlardır) ve Yahudiler (%79’luk oranda kurnaz olarak tanımlanmışlardır) gibi bazı ırksal ve etnik grupların tipik özellikleri hakkında yüksek ölçüde uyuşma göstermişlerdir.

Katz ve Braly'nin araştırmasından bu yana araştırmacılar sterotipleri ölçmek için çeşitli yöntemler geliştirmiş, ancak üstü örtülü ırkçılığın artmasıyla son yıllarda ırk sterotiplerinin mi mi, yoksa belli edilme olasılıklarının mı azaldığını söylemek zorlaşmıştır (Devine & Elliot, 1995; Lee, Jussim, & McCauley, 1995; Macrae, Stangor, & Hewstone, 1996). Kamuoyu araştırmaları ırk sterotiplerinde düşüş göstermiş, ancak bir araştırma anket sorularının yazılış biçiminin politik açıdan doğru yanıtı verme zorunluluğu yaratmadığı durumlarda, birçok insanın ırk sterotiplerine katıldığını bulmuştur (Plous & Williams, 1995). Bu araştırmada katılımcıların çoğunluğu zenci-beyaz farklarıyla ilgili, doğuştan getirilen yetenekler üzerine olan sterotiplerden en az birini (ör. zencilerin ritim duygusu beyazlardan daha iyidir), ve neredeyse yarısı anatomi üzerine en az bir sterotipik farkı (ör. zencilerin kafatası beyazlarınkinden daha kalındır) onaylamıştır.

Kısmen insanların sterotipleri onaylayıp onaylamadıklarını tespit etmenin güç olmasından dolayı, araştırmacılar değerlendirmede genelde dolaylı yöntemlere başvurmuşlardır. Çoğunlukla bilişsel psikolojiden alınmış bu yöntemler, dışarıya iyi izlenim vermenin engellendiği durumlarda insanların ne düşündüklerini anlamaya izin vermiştir. Bu araştırmaların sonuçları Katz ve Braly’nin ölçtüğü açık sterotiplerin yanında insanların bilinçlerinin dışında "örtük" yanlılıklara sahip olduğunu göstermiştir -- yani farkında olmadan bazı gruplar hakkında önyargılı tutumlar ve sterotipik bağlantılara sahiptirler (Banaji, Hardin, & Rothman, 1993; Fazio, Jackson, Dunton, & Williams 1995; Gaertner & McLaughlin, 1983). Örtük yanlılıklarlarla açık yanlılıklar korelasyon içindedir -- yani bir arada varolurlar -- ancak farklıdırlar. Örneğin, bir araştırmadaki beyaz öğrenciler ırklararası ilişkileri sırasında izlenmişler, ve açık tutumları daha sonraki sözlü davranışlarını, örtük tutumları ise sözsüz davranışlarını öngörmüştür (Dovidio, Kawakami, & Gaertner, 2002).


Önceki sayfa
Sayfa 12/27
Sonraki sayfa