Understanding Prejudice
Understanding Prejudice
Return Home

Reading Room

Exercises and Demonstrations
Multimedia Center
Teacher's Corner
Directory of Experts
Organizations
Links on Prejudice
About Us
Privacy Policy
Contact Us

Reading Room
Önyargı Psikolojisi: Genel Tanıtım

Çocuklar arasında sterotipleme

Çocukların sterotiplerden kolay etkilenebilmeleri, sterotiplerin erken yaşta öğrenildiğini gösterir. Ancak ne kadar erken? Birkaç araştırma 3 veya 4 yaşında iç grup yanlılıklarının başladığını, hemen sonrasında da ırk sterotipleri ve cinsiyet sterotiplerinin oluştuğunu göstermiştir (Aboud, 1988; Cameron, Alvarez, Ruble, & Fuligni, 2001; Martin, Wood, & Little, 1990). İsrailliler tarafından yapılan bir araştırma 2½ yaşıdaki çocuklarda bile Arap karşıtı önyargının varolduğunu ortaya koymuştur (Bar-Tal, 1996). Çocukların o kadar küçük yaşta sosyal grupları birbirinden ayırabilmesine inanmak zor olsa da, cinsiyet tanıma araştırmaları çocukların sosyal kategorileri yaşamlarının ilk yılı içinde oluşturmaya başladıklarını göstermiştir. Bebekler kadın ve erkek yüzlerini genelde 9 ayda, hatta bazen 5 ayda, ayırt edebilmeye başlarlar (Leinbach & Fagot, 1993).

Yetişkinlerin ve çocukların taşıdıkları sterotiplerin içeriği birbirine benzer. Barbara Morrongiello ve meslektaşları cinsiyet sterotiplemesi üzerine bir çift araştırma ile (araştırmalardan biri yetişkin, diğeri çocuk katılımcılarladır) bu noktayı ikna edici bir şekilde göstermişlerdir. İlk çalışmada, anneler bir çocuğun tehlikeli hareketler yaptığı bir video kaydı izlemişlerdir ve annelerden (1) müdahale edecekleri anda videoyu durdurmaları ve (2) bu tür bir durumda kendi çocuklarına söyleyecekleri şeyi söylemeleri istenmiştir (Morrongiello & Dawber, 2000). Kızların korunmaya muhtaç olduğu cinsiyet sterotipiyle bağlantılı olarak sonuçlar, kız çocuk annelerinin erkek çocuk annelerine göre videoyu daha önce ve daha sık durdurduğu ortaya koyulmuştur. Buna ek olarak, kız çocuk anneleri daha çok kaza riski ile ilgili uyarılarda bulunurken, erkek çocuk anneleri daha çok çocuklarının tehlikeli davranışlarını desteklemişlerdir. Bu cinsiyet yanlılığı annelerin hiçbir fark olmadığı halde kız bebeklerin emekleme yeteneğini olduğundan az, erkek bebeklerin emekleme yeteneğini ise olduğundan fazla görmeleri bulgusuna benzer (Mondschein, Adolph, & Tamis-LeMonda, 2000).

  Morrongiello, Midgett ve Stanton (2000) tarafından kullanılan resimlerden bir örnek
Şekil 3. Morrongiello, Midgett ve Stanton (2000) tarafından çocuklarda tehlike algılaması araştırmalarında kulanılan "yüksek tehlikeli" resimlerden bir örnek Barbara Morrongiello’nun izni ile yeniden basılmıştır.
Bu bulgular anneler için endişe verici olmakla birlikte, babaların farklı davrandığını düşünmek için bir neden yoktur; onlarca yıllık araştırma cinsiyet sterotiplerinin hem kadınlarda hem de erkeklerde varolduğunu göstermiştir (Swann, Langlois, & Gilbert, 1999; Tavris, 1992). Peki ama çocuklarda? İkinci bir çalışmada, Morrongiello ve meslektaşları 6-10 yaş arasındaki çocukların yetişkinleri taklit ederek aynı şekilde kızların kazalara karşı daha savunmasız oldukları sterotipini gösterdiklerini bulmuşlardır (Morrongiello, Midgett, & Stanton, 2000). Bu deneyde, çocuklara dört ayrı oyundan birini oynayan bir kız ya da bir erkek resmi verilmiştir. Resimlerin yarısı güvenle gülümseyen bir çocuğu, diğer yarısı ise ihtiyatlı görünen bir çocuğu göstermektedir. Ayrıca, yaptıkları eylemler dört şekilden birinde gösterilmiştir: tehlikesiz, düşük tehlikeli, orta derecede tehlikeli ve yüksek tehlikeli (Şekil 3’e bakınız). Örneğin, bir dizgide çocuk salıncakta oturur (tehlikesiz), salıncakta otururken elinde bir kutu meşrubat vardır (düşük tehlikeli), salıncağın üzerine ayaklarını basarak çıkmıştır (orta derecede tehlikeli) veya ayakkabılarının bağcıkları açık bir şekilde salıncağın üzerine çıkmıştır (yüksek tehlikeli). Hepsinde katılımcılara 64 resim gösterilmiş (4 eylem X 4 tehlike derecesi X 2 yüz ifadesi X çocuğun cinsiyeti = 64 resim) ve resimleri kaza riski açısından sıralamaları istenmiştir. Sonuçlar: Hem kızlar hem de erkekler, gerçekte erkekler kızlardan daha fazla kaza geçirmesine rağmen, kaza riskini kızlar için erkeklerden daha fazla olarak değerlendirmişlerdir.


Önceki sayfa
Sayfa 15/27
Sonraki sayfa