Understanding Prejudice
Understanding Prejudice
Return Home

Reading Room

Exercises and Demonstrations
Multimedia Center
Teacher's Corner
Directory of Experts
Organizations
Links on Prejudice
About Us
Privacy Policy
Contact Us

Reading Room
Önyargı Psikolojisi: Genel Tanıtım

İlişki Hipotezi

Önyargıyı azaltmada en sık kullanılan yöntemlerden biri gruplar arası ilişkidir (Hewstone & Brown, 1986). Önyargının Niteliği’ nde, Gordon Allport (1954, s. 281) kuramını söyle açıklamıştır:
Önyargı (bireyin mizacında derinden kök salmış olmadıktan sonra) aynı amaç için çalışan çoğunluk ve azınlık grupları arasındaki eşit konumda ilişki ile azaltılabilir. Eğer ilişki kurumsal düzeyde (yani kanunlar, gelenekler ve yerel hava ile) desteklenir ve iki grup arasında ortak çıkarlar ve ortak insani yanların algılanmasına neden olursa etki daha da güçlernir.
Günümüzde "ilişki kuramı" olarak bilinen bu görüş araştırmalarla geniş biçimde desteklenmiştir. Yirmi beş ülkeden -- 90.000 katılımcıyı içeren -- 203 araştırmanın incelenmesi sonucu Thomas Pettigrew ve Linda Tropp (2000) araştırmaların %94’ünün ilişki kuramı desteklediğini göstermiştir (yani, %94 oranında, gruplar arası ilişki arttığında önyargı azalır).

İsraillilere taş atan Filistinliler Bu seviyede bir destek olmasına rağmen gruplar arası ilişki toplum içindeki önyargıyı neden yokedememiştir? İlişkiyi önyargıyı azaltma yolu olarak kullanmadaki sorun ilişki kuramının yanlış olması değil, Allport’un ortaya koyduğu koşulların yerine getirilmesinin çok zor olmasıdır. Gerçek dünyada önyargı yangınları eşit konumda olmayan gruplar arası çatışma ve rekabet ile körüklenir, İsrailliler ile Filistinliler, beyazlar ile zenciler, uzun süreli vatandaşlar ile yeni göçmenler arasında olduğu gibi (Esses, 1998; Levine & Campbell, 1972). Rekabetin varolup ve konumların eşit olmadığı durumlarda ilişki önyargıyı azaltmaktan çok arttırabilir. Örneğin, A.B.D’de okullarda ırk ayrımının kaldırılması ve sonrasında yapılan araştırmaların yeniden incelenmesi sonucu Walter Stephan (1986), araştırmaların % 46’sında beyaz öğrenciler arasında önyargının artmış olduğunu, %17’sinde düştüğünü geriye kalanlarda ise fark bulunmadığını ortaya koymuştur.

Önemli olan aynı amaç için işbirlikçi ve birbirine bağımlı ilişkilere yol açacak durumlar oluşturmak ve insanların yeniden kategorize ederek "biz ve onlar"dan "biz" e geçişini sağlamaktır (Desforges et al., 1991; Dovidio & Gaertner, 1999; Sherif, Harvey, White, Hood, & Sherif, 1988). Sınıflarda yapılan araştırmalar işbirlikçi öğrenme yöntemlerinin değişik ırk ve etnik gruplardan öğrenciler arasında benlik saygısı, moral ve empatiyi arttırdığını, ve aynı zamanda çoğunluk grubundan öğrencilerin başarısını etkilemeksizin azınlık öğrencilerin akademik başarısını arttırdığını göstermiştir (Aronson & Bridgeman, 1979). Üzerinde çalışılan bu yöntemlerin en eskilerinden biri olan "yap-boz sınıfı" yönteminde öğrenciler küçük, değişik ırklardan oluşan çalışma gruplarına ayrılırlar ve her öğrenciye üzerinde çalıştıkları konu üzerine önemli bir parça bilgi verilir (böylece her grup üyesi diğer üyeler için vazgeçilmezdir). Yap-boz yöntemi ilk olarak ırksal önyargıyı azaltmak için geliştirilmiş, ve onlarca yıllık araştırmalar yöntemin ırklar arası olumlu ilişkiler oluşturmada çok etkili olduğunu göstermiştir (Aronson & Patnoe, 1997).


Önceki sayfa
Sayfa 24/27
Sonraki sayfa