Understanding Prejudice
Understanding Prejudice
Return Home

Reading Room

Exercises and Demonstrations
Multimedia Center
Teacher's Corner
Directory of Experts
Organizations
Links on Prejudice
About Us
Privacy Policy
Contact Us

Reading Room
Önyargı Psikolojisi: Genel Tanıtım

Dış Grup Benzeşikliği

Özümlemenin yakın bir kuzeni "Dış Grup Benzeşikliği Etkisi"dir. Sosyal Psikoloji dilinde "iç grup" kişinin dahil olduğu grup, "dış grup" ise kişinin dahil olmadığı gruptur (dolayısıyla bir insanın iç grubu, başka bir insanın dış grubu, ya da tam tersi olabilir). Dış grup benzeşikliği etkisi üzerine yapılan araştırmalar, tutumlar, değerler, kişilik özellikleri ve diğer özellikler sözkonusu olduğunda insanların dış grup üyelerini iç grup üyelerinden daha çok birbirine benzer olarak gördüklerini bulmuştur. Bunun sonucu olarak, dış grup üyeleri birbirinin yerine konabilir ve gözden çıkarılabilir olma riski içindedirler ve sterotiplenme olasılıkları daha fazladır. Bu benzer algılanma durumu, dış grup ister ırk, din, millet, üniversitede gidilen bölüm, ya da doğal olarak oluşan başka herhangi bir grup olsun, hepsi için geçerlidir (Linville, 1998).

Dış grup benzeşikliği etkisini belgeleyen ilk araştırmaların birinde, Princeton Üniversitesi’nden araştırmacılar dört farklı "yemek yeme kulübü"ne mensup öğrencilere kendi gruplarındaki ve diğer üç gruptaki üyeleri dışa dönük-içe dönük ve kibirli-alçakgönüllü gibi kişilik boyutlarında değerlendirmelerini istemiştir (Jones, Wood, & Quattrone, 1981). Sonuçlar, öğrencilerin kendi grup üyelerini diğer grup üyelerine göre kişilik olarak daha birinden farklı olarak değerlendirme eğiliminde olduklarını göstermiştir -- üstelik öğrencilerin hangi gruba dahil oldukları gözönüne bulundurulmaksızın. Dış grup benzeşikliği üzerine daha sonraki araştırmalar, etkinin (laboratuvarda oluşturulmuş yapay gruplardan ziyade) kalıcı, gerçek yaşamda varolan iç grup ve dış gruplar için ve iç grup büyük olduğunda en güçlü olduğunu bulmuştur (Mullen & Hu, 1989). İç grup küçükse ve sözkonusu özellikler grubun kimliği için önemliyse, dış grup benzeşikliği etkisi yokolabilir, hatta tersine bile dönebilir (Simon, 1992; Simon & Pettigrew, 1990).

Neden genelde dış grup, iç gruptan daha benzeşik olarak görülür? Olası nedenlerden biri insanların dış grup üyeleriyle iç grup üyelerinden daha az ilişki içinde olmalarıdır, ve gerçekten de bu açıklamayı destekleyecek sağlam bulgular vardır (Islam & Hewstone, 1993; Linville & Fischer, 1993). Ancak ilişki içinde olmak dış grup benzeşikliği etkisini tekbaşına açıklayamaz, çünkü araştırmalar etkinin kişinin tanıdığı iç grup ve dış grup üyesi sayısıyla ilişkisiz olduğunu göstermektedir (ör. Jones, Wood, & Quattrone, 1981). Buna ilaveten dış grubun benzeşik algılanması bazen kadınlar ve erkekler gibi birbiriyle kapsamlı ilişki içinde olan gruplar arasında da görülebilir (Park & Rothbart, 1982; Park & Judd, 1990). Erkekler "bütün kadınlar aynı" diye yakındığında ve kadınlar "bütün erkekler aynı" diye yakındığında suçlamaları nadiren ilişki içinde olmamanın sonucudur.

En iyi açıklama dış grup benzeşikliği etkisinin çeşitli etmenlerin doğurduğudur. İnsanların iç grup üyeleriyle çoğunlukla daha fazla ilişki içinde olmalarının yanısıra, iç grup ile ilgili bilgileri soyut özellikler olarak değil, kişilere dayanarak düzenler ve anımsarlar (Ostrom, Carpenter, Sedikides, & Li, 1993; Park & Judd, 1990). Birçok durumda, insanlar ileride de ilişki içinde olacakları iç grup üyelerini birbirinden ayırma konusunda daha isteklidirler (Linville, 1998). Bu etmenler birarada işlediğinde sonuç genelde çeşitlilik gösteren kişilerden oluşan bir iç grup ve benzeşik ve farklılaşmamış gibi görünen bir dış gruptur.


Önceki sayfa
Sayfa 6/27
Sonraki sayfa