Understanding Prejudice
Understanding Prejudice
Return Home

Reading Room

Exercises and Demonstrations
Multimedia Center
Teacher's Corner
Directory of Experts
Organizations
Links on Prejudice
About Us
Privacy Policy
Contact Us

Reading Room
Önyargı Psikolojisi: Genel Tanıtım

İç Grubu Kayırma

Çoğu insan ırkçılık ve diğer yanlılıkları düşündüğünde, diğer bir gruba karşı olumsuz duyguları olan bir grup düşünürler. Bu devingen de kesinlikle varolduğu halde, 1970’ten beri araştırmalar çoğu grup yanlılığının diğer gruplara karşı olumsuz duygulardan çok kendi grubunu kayırmanın bir fonksiyonu olduğunu göstermiştir. Marilyn Brewer’ın (1999, s. 438) bulgularının bir özetinde söylediği gibi, "Esasında ayrımcılık ve yanlılığın birçok şekli dış gruba karşı nefret duymaktan değil, hayranlık, anlayış ve güven gibi olumlu duyguların iç grup için ayrılmasından doğabilir" "İç grup yanlılığı" denilen insanların kendi gruplarını kayırma eğilimi dünyaki çeşitli kültürlerde görülür (Aberson, Healy, & Romero, 2000; Brewer, 1979, 1999).

İç grup yanlılığının en endişe verici yanlarından biri ne kadar kolay tetiklenebildiğidir. Bu bulgu Bristol, İngiltere’de Henri Tajfel ve melektaşları tarafından yapılan bir dizi deneyle belgelenmiştir (1970, 1981). Tajfel ve meslektaşları günümüzde "minimal grup yöntemi" olarak bilinen yöntemi bulmuşlardır -- bu deneysel teknikte birbiriyle tanışmayan insanlar en küçük bilgiye dayalı olarak gruplara ayrılırlar (ör. bir resmi diğerine tercih etmeye, hatta sadece yazı-tura atmaya dayalı olarak). Tajfel’in kesfettiği, hemen hemen herhangi bir farkla oluşturulan grupların iç grup yanlılığına eğilimli olduklarıdır. Gruplara ayrıldıktan birkaç dakika sonra insanlar kendi gruplarını diğer gruplardan üstün görmeye başlamış, ve sık sık diğer gruplara karşı çıkarlarını korumaya çalışmışlardır. Katılımcılara Tablo 2’deki ödül dizeyi verildiğinde, katılımcıların iç grup/dış grup ödül dağılımında 12/11 yerine 7/1 dağılımını tercih edip, diğer gruba göre daha yüksek çıkarlı olmak için kendi grup üyelerinden 5 puanı esirgediklerini (12 yerine 7) bulan bir araştırma dahi vardır (Allen & Wilder, 1975; Wilder, 1981).

Tablo 2. Minimal Grup Araştırmalarında Kullanılan Ödül Dizeyi

____grubunun____no.lu üyesi 7
1
8
3
9
5
10
7
11
9
12
11
13
13
14
15
15
17
16
19
17
21
18
23
19
25
____grubunun____no.lu üyesi

Not: Allen and Wilder (1975)’ın yaptığı bir araştırmadaki katılımcılara paraya karşılık gelen puanlardan oluşan bir dizey verilmiştir. Yapmaları gereken yukarıdaki 13 secenekten birini seçerek kendi gruplarından birine (üstteki satır) ve dış gruptan birine (alttaki satır) puanları dağıtmaktır. (ör. iç grup üyesine 7 puan, dış grup üyesine 1 puan).

İç grubu kayırmanın bu kadar kolay oluşması garip görünmekle beraber, bu bulgular sosyal bağların ve çekiciliğin görünüşte önemsiz görünen özelliklere dayanarak oluştuğunu gösteren araştırmalarla tutarlıdır. Örneğin, bir araştırma insanların yaşgünlerinin kendilerininkiyle aynı gün olduğunu öğrendikleri biriyle işbirliği yapma olasılıklarının daha fazla olduğunu göstermiştir. (Miller, Downs, & Prentice, 1998). Yaşamla ilgili en önemli kararlar bile -- kime aşık olunacağı, nerede yaşanacağı, hangi mesleğin seçileceği gibi -- nispeten önemsiz benzerliklerden etkilenebilir. İyi tasarlanmış bir dizi araştırmada Brett Pelham ve meslektaşları (Pelham, Jones, Mirenberg, & Carvallo, 2002; Pelham, Mirenberg, & Jones, 2002) rastlantısal olarak beklenecek yüzdeyle karşılaştırıldığında:

  • Kadınların soyadları (evlilik öncesi) soyadlarının başharfi ile başlayan erkeklerle evlenme olasılıklarının daha fazla.

  • İnsanların yaşgünlerindeki sayıları isimlerinde barındıran şehirlerde yaşama olasılıklarının daha fazla (ör. 3 Mart’ta doğan insanların Three Rivers (Üç Nehir), Michigan’da yaşama olasılıkları diğer insanlardan daha fazladır).

  • İsmi Louis olan insanların St. Louis’de, ismi Paul olanların St. Paul’de, ismi Helen olanların St. Helen’de ve ismi Mary olanların St. Mary’de yaşama olasılıklarının daha fazla olduğunu bulmuşlardır.
Pelham ve meslektaşları bu bulguları "örtük egotizm" veya bilinçsiz olarak benlik ile ilgili şeyleri tercih etme olarak açıklarlar. Pelham’a göre harf ve sayı tercihleri önemsiz gibi görünse de bu tercihler kişilerin benlik kavramı ve kimliği ile bağlantılı olmaları nedeniyle psikolojik olarak anlamlıdır. Bu konuyla ilgili olarak, örtük egotizm üzerine laboratuvar çalışmaları, benlik saygısı yüksek kişilerin benlik kavramlarına karşı yapılan bir darbeyle başetmek zorunda kaldıklarında, değer duygusunu onarmak istermiş gibi, isimlerindeki harfleri ve yaşgünlerindeki sayıları tercih etmelerinde bir artış olduğunu göstermiştir. (Jones, Pelham, Mirenberg, & Hetts, 2002).


Önceki sayfa
Sayfa 7/27
Sonraki sayfa