Understanding Prejudice
Understanding Prejudice
Return Home

Reading Room

Exercises and Demonstrations
Multimedia Center
Teacher's Corner
Directory of Experts
Organizations
Links on Prejudice
About Us
Privacy Policy
Contact Us

Reading Room
Önyargı Psikolojisi: Genel Tanıtım

Benlik Saygısı ve Sosyal Kimlik

Önyargı konusuna dönersek, Tajfel iç grup yanlılığının da benlik saygısına olan ihtiyaçtan doğan benzer bir devingen olduğunu varsaymıştır. Tajfel ve meslektaşlarının bakış açısına göre, insanlar benlik saygılarını kısmen gruplarla özdeşleştirip, ait oldukları grupların diğer gruplardan daha iyi olduğuna inanarak korurlar (Tajfel, 1981; Tajfel & Turner, 1986). Bunun sonucu olarak deneysel olarak oluşturulan minimal gruplar bile insanlara iç grup yanlılığı sonucu benlik saygılarını destekleme şansı verir. Tajfel’in "sosyal kimlik kuramı" olarak bilinen kuramı laboratuvar ve saha araştırmalarıyla desteklenmiştir. Örneğin, araştırmalar bir üniversitenin spor takımı maç kazandığında öğrencilerin (1) okulu belirleyen kıyafetler giyme ve (2) maçın sonucundan bahsederken "biz" deme olasılıklarının, özellikle benlik saygıları yakın zamanda kişisel bir başarısızlıkla incindiyse, daha fazla olduğunu göstermiştir (Cialdini, Borden, Thorne, Walker, Freeman, & Sloan, 1976). Buna ek olarak, 34 ayrı araştırmanın yeniden incelenmesinde benlik saygıları yüksek olan -- dolayıyla benlik saygısına olacak bir darbede kaybedecek şeyleri daha fazla olan -- kişilerin benlik saygısı düşük kişilere göre daha fazla iç grup yanlılığı gösterdiği bulunmuştur (Aberson, Healy, & Romero, 2000).

Araştırmalar aynı zamanda insanların benlik saygılarında bir düşüş olduğunda önyargılı olma olasılıklarının arttığını gösterir. Bu eğilim öğrencilere bir zeka testi sonrası sahte geribildirim verilerek benlik saygısının değiştirildiği bir deneyde gösterilmistir (Fein & Spencer, 1997). Rastlantısal olarak, öğrencilerin yarısına üniversite genelinde ilk %10’luk dilimde puan aldıkları, diğer yarısına ise ortalamanın altında puan aldıkları söylenmiştir. Daha sonra görünüşte ilgisiz gibi duran başka bir araştırmada öğrencilerden Yahudi ya da İtalyan olarak tanıtılan işe başvuran bir adayı değerlendirmeleri istenmiştir. Sonuçlar, benlik saygıları hasar gören öğrencilerin işe başvuran aday Yahudi olarak tanıtıldığında İtalyan olarak tanıtıldığında değerlendirdiklerimden daha olumsuz değerlendirdiklerini, zekaları hakkında olumlu geribildirim alan öğrencilerde ise böyle bir fark görülmediğini göstermiştir. Üstelik olumsuz geri bildirim alan öğrencilerin benlik saygısında Yahudi adayı olumsuz değerlendirdikten sonra bir yükselme olmuş, yani Yahudi adayı aşağılayarak benlik saygılarını yükseltmişlerdir.

Bu araştırmanın talihsiz bir çıkarımı önyargının bazı insanlar için benlik saygısını korumanın bir yolu olduğudur. Aynı zamanda önyargı ile benlik saygısı arasındaki ilişki umut verici bir mesaj verir: önyargıyı benlik saygısını artırmak gibi basit birşeyle azaltma ihtimali vardır. Fein ve Spencer (1997) yukarıdakine benzer bir takip araştırmasında bunun doğru olduğunu bulmuşlardır. İkinci deneyde öğrencilerin önem verdikleri birşey hakkında birkaç paragraf yazarak benlik saygılarını artırmalarının ardından, Yahudi karşıtı önyargı ortadan kalkmıştır. Dolayısıyla önyargıyı azaltmanın etkili yollarından biri altında yatan güvensizliklerin kaynağını hedef almak olabilir.


Önceki sayfa
Sayfa 8/27
Sonraki sayfa